{"id":1064,"date":"2025-03-27T21:52:10","date_gmt":"2025-03-27T21:52:10","guid":{"rendered":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/?p=1064"},"modified":"2026-07-09T07:23:13","modified_gmt":"2026-07-09T07:23:13","slug":"ly-thuong-kiet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/2025\/03\/27\/ly-thuong-kiet\/","title":{"rendered":"L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1064\" class=\"elementor elementor-1064\">\n\t\t\t\t<div class=\"has_eae_slider elementor-element elementor-element-f45bd37 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"f45bd37\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d89f71d elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"d89f71d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"history-hero\">\r\n\r\n    <div class=\"hero-name\">\r\n       L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t\r\n    <\/div>\r\n\r\n    <div class=\"hero-years\">\r\n    (1019 \u2013 1105)\r\n    <\/div>\r\n\r\n    <div class=\"hero-divider\"><\/div>\r\n\r\n    <div class=\"hero-intro\">\r\n       L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1, nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. \u00d4ng l\u00e0m quan qua 3 v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u L\u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng, L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng, L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u to l\u1edbn, r\u00e8n \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong hai danh t\u01b0\u1edbng v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t nh\u00e0 L\u00fd, b\u00ean c\u1ea1nh L\u00ea Ph\u1ee5ng Hi\u1ec3u.\r\n    <\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n<style>\r\n    .history-hero{\r\n\r\npadding:60px 20px;\r\n\r\ntext-align:center;\r\n\r\nbackground:linear-gradient(\r\n180deg,\r\n#f7f3ec 0%,\r\n#f5f0e7 60%,\r\n#ffffff 100%\r\n);\r\n\r\n}\r\n\r\n\r\n.hero-avatar{\r\n\r\nwidth:180px;\r\nheight:180px;\r\n\r\nborder-radius:50%;\r\n\r\nobject-fit:cover;\r\n\r\nborder:5px solid #c9a227;\r\n\r\nbox-shadow:0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n\r\nmargin-bottom:25px;\r\n\r\n}\r\n\r\n\r\n.hero-name{\r\n\r\nfont-size:42px;\r\n\r\nfont-family:T, serif;\r\n\r\nfont-weight:bold;\r\n\r\ncolor:#7a1e1e;\r\n\r\nletter-spacing:2px;\r\n\r\ntext-transform:uppercase;\r\n\r\n}\r\n\r\n\r\n.hero-title{\r\n\r\nfont-size:24px;\r\n\r\nmargin-top:10px;\r\n\r\ncolor:#8b6b2d;\r\n\r\n}\r\n\r\n\r\n.hero-years{\r\n\r\nmargin-top:8px;\r\n\r\ncolor:#666;\r\n\r\nletter-spacing:2px;\r\n\r\n}\r\n\r\n\r\n.hero-divider{\r\n\r\nwidth:180px;\r\n\r\nheight:2px;\r\n\r\nbackground:#c9a227;\r\n\r\nmargin:28px auto;\r\n\r\n}\r\n\r\n\r\n.hero-intro{\r\n\r\nmax-width:760px;\r\n\r\nmargin:auto;\r\n\r\nfont-size:19px;\r\n\r\nline-height:1.8;\r\n\r\ncolor:#333;\r\n\r\n}\r\n<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"has_eae_slider elementor-element elementor-element-7810ea7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7810ea7\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-39e9dae elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"39e9dae\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"text-justify article-abstracts\"><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 ki\u1ec7t xu\u1ea5t, c\u00f3 t\u00e0i thao l\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i l\u1ea1c, ph\u00e1 T\u1ed1ng b\u00ecnh Chi\u00eam, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u1ea5y. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 ngo\u1ea1i giao xu\u1ea5t s\u1eafc.<\/span><\/div><div class=\"text-justify article-detail\"><p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 ki\u1ec7t xu\u1ea5t, c\u00f3 t\u00e0i thao l\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i l\u1ea1c, ph\u00e1 T\u1ed1ng b\u00ecnh Chi\u00eam, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u1ea5y. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 ngo\u1ea1i giao xu\u1ea5t s\u1eafc.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t v\u1ed1n thu\u1ed9c h\u1ecd Ng\u00f4, t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 Tu\u1ea5n, t\u1ef1 l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t, sau \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u1ed1c t\u00ednh (\u0111\u01b0\u1ee3c mang h\u1ecd nh\u00e0 vua), n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t. Qu\u00ea g\u1ed1c c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 l\u00e0ng An X\u00e1, huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, kinh th\u00e0nh Th\u0103ng Long. L\u00e0ng An X\u00e1 sau \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Ph\u00fac X\u00e1 (nay thu\u1ed9c qu\u1eadn Ba \u0110\u00ecnh).<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">T\u1eeb nh\u1ecf L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u00e3 t\u1ecf ra ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed h\u01b0\u1edbng v\u00e0 ngh\u1ecb l\u1ef1c, ch\u0103m h\u1ecdc t\u1eadp, r\u00e8n luy\u1ec7n c\u1ea3 v\u0103n l\u1eabn v\u00f5, t\u1eebng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 binh ph\u00e1p.<\/span><\/p><p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng n\u1ed1i \u0111\u1eddi l\u00e0m quan, nhi\u1ec1u m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. Khi c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i, v\u00ec v\u1ebb m\u1eb7t t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m Ho\u00e0ng m\u00f4n chi h\u1eadu, l\u00e0 th\u00e1i gi\u00e1m theo h\u1ea7u L\u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng, th\u0103ng d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c N\u1ed9i th\u1ecb s\u1ea3nh \u0111\u00f4 tri. L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng phong ch\u1ee9c Th\u00e1i b\u1ea3o, ban ti\u1ebft vi\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111i th\u0103m h\u1ecfi l\u1ea1i d\u00e2n \u1edf Thanh H\u00f3a, Ngh\u1ec7 An. Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1069, khi vua L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh Chi\u00eam Th\u00e0nh, \u00f4ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng ti\u00ean phong, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c vua Chi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ebf C\u1ee7.<\/span><\/p><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Sau khi chi\u1ebfn th\u1eafng, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u00e1c ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc: Ph\u1ee5 qu\u1ed1c th\u00e1o ph\u00f3 v\u00e0 Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng. \u00cdt l\u00e2u sau \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Th\u00e1i \u00fay, \u0110\u1ed3ng trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 (l\u00e0 ch\u1ee9c quan th\u1ee9 hai trong tri\u1ec1u), \u0111\u1ee9ng sau ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0 l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 do L\u00fd \u0110\u1ea1o Th\u00e0nh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Chi\u1ebfn d\u1ecbch Ung Ch\u00e2u: ra tay tr\u01b0\u1edbc thay v\u00ec ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">N\u0103m 1072, L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng t\u1eeb tr\u1ea7n. L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i khi m\u1edbi c\u00f3 7 tu\u1ed5i. Trong khi \u1ea5y, ch\u00ednh quy\u1ec1n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc v\u1eabn lu\u00f4n nh\u00f2m ng\u00f3. Ch\u00fang xem \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh r\u00e1o ri\u1ebft vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ta. T\u1ea1i ba ch\u00e2u Ung, Kh\u00e2m, Li\u00eam (thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng , Qu\u1ea3ng T\u00e2y ng\u00e0y nay), ch\u00fang x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng c\u0103n c\u1ee9 qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 h\u1eadu c\u1ee9 to l\u1edbn \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c.<\/span><\/div><div align=\"justify\">\u00a0<\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">L\u00fac n\u00e0y, sau khi L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4n qu\u1ed1c th\u00e1i \u00fay, \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0110\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ed3, t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u Th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 c\u00f4ng. V\u1edbi c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb nh\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng n\u1eafm to\u00e0n quy\u1ec1n c\u1ea3 v\u0103n l\u1eabn v\u00f5. \u0110i\u1ec1u c\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea3i g\u00e1nh v\u00e1c n\u1eb7ng n\u1ec1 v\u00e0 ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m to l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi giang s\u01a1n x\u00e3 t\u1eafc. \u00d4ng nh\u1eadn l\u1ea5y s\u1ee9 m\u1ec7nh thi\u00eang li\u00eang, tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng qu\u00e2n T\u1ed1ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">\u0110\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u00e2m m\u01b0u v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f4ng khai c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, \u00f4ng cho r\u1eb1ng: &#8220;Ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111em qu\u00e2n ra tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb7n th\u1ebf m\u1ea1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c&#8221;. \u0110\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00e1n th\u00e0nh, \u00f4ng huy \u0111\u1ed9ng 10 v\u1ea1n qu\u00e2n ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c t\u1eadp k\u00edch \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o c\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 chu\u1ea9n b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a k\u1ebb th\u00f9 ngay tr\u00ean \u0111\u1ea5t T\u1ed1ng.<\/span><br \/><br \/><\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">V\u1edbi danh ngh\u0129a ch\u00ednh \u0111\u00e1ng l\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u01b0a qu\u00e2n t\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u00e0i h\u1ecbch Ph\u1ea1t T\u1ed1ng l\u1ed9 b\u1ed1 v\u0103n (b\u00e0i v\u0103n c\u00f4ng b\u1ed1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c T\u1ed1ng) v\u00e0 cho y\u1ebft b\u1ea3ng \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i m\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ta \u0111i qua.<\/span><\/div><div align=\"justify\"><br \/><span style=\"color: #000000;\">B\u00e0i h\u1ecbch truy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u1edbn: qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n Trung Hoa \u1edf \u0111\u00f3 hoan ngh\u00eanh, h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Qu\u00e2n Vi\u1ec7t b\u1eaft \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ea5t T\u1ed1ng t\u1eeb ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 10 n\u0103m 1075. Tho\u1ea1t ti\u00ean, qu\u00e2n Vi\u1ec7t ph\u00e1 h\u1ee7y m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, r\u1ed3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean c\u1ea3ng v\u00e0 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c th\u00e0nh Kh\u00e2m, Li\u00eam. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecbch.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1076 \u00e1p s\u00e1t th\u00e0nh Ung. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong nh\u1eefng c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ecbch d\u00f9ng cho cu\u1ed9c vi\u1ec5n chinh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. Sau 42 ng\u00e0y v\u00e2y h\u00e3m v\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng quy\u1ebft li\u1ec7t, ta h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, ti\u00eau di\u1ec7t v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng nhi\u1ec1u t\u00ean \u0111\u1ecbch.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Theo ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh san b\u1eb1ng c\u00e1c th\u00e0nh l\u0169y l\u1edbn nh\u1ecf, ti\u00eau huy c\u00e1c kho t\u00e0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u0169 kh\u00ed, gi\u00e1ng \u0111\u00f2n s\u1ea5m s\u00e9t l\u00e0m t\u1ed5n th\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n chi\u1ebfn tranh c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, l\u00e0m nh\u1ee5t nhu\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ecdn c\u1ea7m quy\u1ec1n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc trong vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn tranh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Sau khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh sang \u0111\u1ea5t T\u1ed1ng, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u00fat nhanh qu\u00e2n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Cu\u1ed9c r\u00fat qu\u00e2n r\u1ea5t \u0111\u00fang l\u00fac, v\u1eeba b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng, v\u1eeba ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf hi\u1ec3m c\u1ee7a gi\u1eb7c: ch\u00fang \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n l\u1ebbn sang \u0111\u00e1nh \u00fap \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u1ea1i qu\u00e2n c\u00f2n \u0111ang \u1edf b\u00ean n\u01b0\u1edbc ch\u00fang.<\/span><br \/><br \/><\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Cu\u1ed9c t\u1eadp k\u00edch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i ho\u00e0n to\u00e0n. L\u1ecbch s\u1eed ghi nh\u1eadn chi\u1ebfn c\u00f4ng k\u1ef3 di\u1ec7u n\u00e0y, chi\u1ebfn c\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng hai trong l\u1ecbch s\u1eed kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t. G\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi chi\u1ebfn c\u00f4ng \u1ea5y, l\u00e0 t\u00ean tu\u1ed5i v\u1ecb ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i ba L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t.<\/span><\/div><div align=\"justify\"><br \/><span style=\"color: #000000;\">Nh\u00e0 vi\u1ebft s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00ec S\u0129 ca ng\u1ee3i \u00f4ng: &#8220;b\u00e0y tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng, k\u00e9o c\u1edd ch\u00ednh ch\u00ednh, m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1eb3ng s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, ph\u00e1 qu\u00e2n ba ch\u00e2u nh\u01b0 ch\u1ebb tr\u00fac, l\u00fac t\u1edbi c\u00f2n kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111\u1ecbch, l\u00fac r\u00fat qu\u00e2n c\u00f2n kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111u\u1ed5i, d\u1ee5ng binh nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i n\u01b0\u1edbc ta ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 bao gi\u1edd&#8221;? (Vi\u1ec7t s\u1eed ti\u00eau \u00e1n).<\/span><\/div><div align=\"justify\">\u00a0<\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Tr\u1eadn tuy\u1ebfn Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t v\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 th\u1ea7n &#8220;Nam Qu\u1ed1c S\u01a1n H\u00e0&#8221;<\/span><\/div><div align=\"justify\">\u00a0<\/div><p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Tuy b\u1ecb thua \u0111au, nh\u01b0ng nh\u00e0 T\u1ed1ng v\u1eabn r\u1ea5t ngoan c\u1ed1. L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t bi\u1ebft ch\u1eafc th\u1ebf n\u00e0o ch\u00fang c\u0169ng s\u1ebd k\u00e9o qu\u00e2n sang ph\u1ee5c th\u00f9 v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ee5c ti\u00eau x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ch\u00fang ch\u01b0a bao gi\u1edd ch\u1ecbu t\u1eeb b\u1ecf.<\/span><\/p><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">\u00d4ng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o \u0111\u1ea5t T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i c\u1ee5 th\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u00e2n T\u1ed1ng.<\/span><br \/><span style=\"color: #000000;\">\u00d4ng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111i xem x\u00e9t v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda nam v\u00e0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1 ph\u00f2ng \u1edf \u0111\u00f3 nh\u1eb1m ch\u1eb7n s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u00f4ng qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u1ee7a qu\u00e2n Champa. \u00d4ng b\u1ed1 tr\u00ed k\u1ebf ho\u1ea1ch cho c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 trang \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c th\u1ed5 binh, h\u01b0\u01a1ng binh \u1edf v\u00f9ng n\u00fai ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 ki\u1ec1m ch\u1ebf v\u00e0 ti\u00eau hao \u0111\u1ecbch tr\u00ean c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1ee7a ch\u00fang.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">\u00d4ng t\u1eadp trung x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00f2ng tuy\u1ebfn ch\u00ednh c\u1ee7a qu\u00e2n ta d\u1ef1a v\u00e0o b\u1edd nam s\u00f4ng Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t (s\u00f4ng C\u1ea7u), c\u00f3 r\u00e0o gi\u1eadu nhi\u1ec1u t\u1ea7ng, ch\u1ea1y d\u00e0i tr\u00ean 200 d\u1eb7m t\u1eeb ch\u00e2n n\u00fai Tam \u0110\u1ea3o \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u. D\u01b0\u1edbi s\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee7y qu\u00e2n, tr\u00ean th\u00e0nh c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng v\u00e0 tu\u1ea7n ti\u1ec5u. V\u1edbi ph\u00f2ng tuy\u1ebfn n\u00e0y, qu\u00e2n ta n\u1eafm ch\u1eafc kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1eb7n \u0111\u1ecbch, b\u1ea3o v\u1ec7 an to\u00e0n kinh th\u00e0nh Th\u0103ng Long v\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t v\u00f9ng trung ch\u00e2u r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 tr\u00f9 ph\u00fa c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/span><br \/><br \/><\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Cu\u1ed1i n\u0103m 1076, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n T\u1ed1ng chia l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e1ch v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi ti\u00ean \u00e0o \u1ea1t v\u00e0o \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. Sau m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c ch\u1ed1ng tr\u1ea3 quy\u1ebft li\u1ec7t c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t tr\u00ean v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng du. Cu\u1ed1i c\u00f9ng ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1077, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n T\u1ed1ng c\u0169ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edbi b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng C\u1ea7u. Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng l\u1ea1i. Ph\u00f2ng tuy\u1ebfn s\u00f4ng C\u1ea7u s\u1eebng s\u1eefng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, v\u1eefng ch\u00e3i, uy nghi\u00eam v\u00e0 \u0111\u1ea7y th\u00e1ch th\u1ee9c. Ch\u00fang bu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u1eebng qu\u00e2n, t\u1eadp k\u1ebft tr\u00ean m\u1ed9t tr\u1eadn tuy\u1ebfn d\u00e0i 30km t\u1eeb b\u1ebfn \u0111\u00f2 Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Nham Bi\u1ec1n, \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 tri\u1ec3n khai c\u00e1c \u0111\u1ee3t ti\u1ebfn c\u00f4ng sang ph\u00f2ng tuy\u1ebfn c\u1ee7a qu\u00e2n Vi\u1ec7t.<\/span><\/div><div align=\"justify\">\u00a0<\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">M\u1ed9t l\u1ea7n, ch\u00fang t\u1eadp trung binh l\u1ef1c, \u0111\u1ed9t ph\u00e1 tr\u1eadn tuy\u1ebfn qu\u00e2n Vi\u1ec7t \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t, ch\u1ecdc th\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n ph\u00f2ng tuy\u1ebfn. Qu\u00e2n ti\u00ean phong c\u1ee7a ch\u00fang ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda Th\u0103ng Long. Nh\u01b0ng qu\u00e2n Vi\u1ec7t do L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t ch\u1ec9 huy \u0111\u00e3 ph\u1ea3n c\u00f4ng k\u1ecbch li\u1ec7t. Ch\u00fang b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1, ph\u1ea3i m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e1u m\u00e0 th\u00e1o ch\u1ea1y.<\/span><\/div><div align=\"justify\"><br \/><span style=\"color: #000000;\">L\u1ea7n kh\u00e1c, ch\u00fang l\u1ea1i m\u1edf \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng m\u1edbi. V\u1edbi nh\u1eefng b\u00e8 l\u1edbn, m\u1ed7i b\u00e8 tr\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 500 qu\u00e2n qua s\u00f4ng, ch\u00fang li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0a nh\u1eefng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n m\u1ea1nh \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean b\u1edd nam. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ee5ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ph\u1ea3n c\u00f4ng d\u1eef d\u1ed9i c\u1ee7a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u0169ng m\u00e3nh d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 huy linh ho\u1ea1t s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t. Nh\u1eefng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ed5 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t ho\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/span><\/div><p align=\"justify\">\u00a0<\/p><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">V\u00e0o l\u00fac cu\u1ed9c chi\u1ebfn ra v\u00f4 c\u00f9ng quy\u1ebft li\u1ec7t, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u00e3 vi\u1ebft Nam qu\u1ed1c s\u01a1n h\u00e0 &#8211; m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 tinh th\u1ea7n binh s\u0129. T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 l\u00e0m th\u1ea7n nh\u00e2n, n\u1ea5p trong \u0111\u1ec1n Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1t \u1edf b\u1edd nam c\u1eeda s\u00f4ng Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t, \u0111\u1ecdc b\u00e0i th\u01a1 n\u00e0y.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Theo s\u00e1ch Vi\u1ec7t \u0111i\u1ec7n u linh th\u00ec t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1t l\u00e0 th\u1ea7n s\u00f4ng Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t, ch\u00ednh th\u1ea7n nh\u00e2n n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc b\u00e0i th\u01a1 tr\u00ean. S\u00e1ch c\u00f2n n\u00f3i: &#8220;\u0110ang \u0111\u00eam nghe ti\u1ebfng vang trong \u0111\u1ec1n \u0111\u1ecdc b\u00e0i th\u01a1 \u1ea5y, qu\u00e2n ta \u0111\u1ec1u ph\u1ea5n kh\u1edfi. Qu\u00e2n T\u1ed1ng s\u1ee3 t\u00e1ng \u0111\u1ea9m, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng tan&#8221;.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">B\u00e0i th\u01a1 Nam qu\u1ed1c s\u01a1n h\u00e0 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ch\u00e2n l\u00fd h\u00f9ng h\u1ed3n: N\u01b0\u1edbc Nam l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia l\u00e3nh th\u1ed5 ri\u00eang, c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi r\u1ea1ch r\u00f2i, quy\u1ec1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1ef1 ch\u1ee7 c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0 thi\u00eang li\u00eang b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m. B\u00e0i th\u01a1 th\u1ec3 hi\u1ec7n kh\u00ed ph\u00e1ch h\u00e0o h\u00f9ng v\u1ec1 \u00fd ch\u00ed gang th\u00e9p c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, c\u1ea3nh c\u00e1o nghi\u00eam kh\u1eafc k\u1ebb ngo\u1ea1i x\u00e2m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ed5 v\u0169 m\u1ea1nh m\u1ebd qu\u00e2n d\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, tin t\u01b0\u1edfng v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0o th\u1eafng l\u1ee3i ho\u00e0n to\u00e0n. \u0110i v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed, b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 b\u00e0i Tuy\u00ean ng\u00f4n \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c ta sau h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m b\u1ecb phong ki\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u00f4 h\u1ed9.<\/span><\/div><p align=\"justify\">\u00a0<\/p><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Qua th\u1ef1c t\u1ebf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean ph\u00f2ng tuy\u1ebfn s\u00f4ng C\u1ea7u, b\u00e0i &#8220;th\u01a1 th\u1ea7n&#8221;\u0111\u00e3 truy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9c m\u1ea1nh k\u1ef3 l\u1ea1, l\u00e0m nao n\u00fang tinh th\u1ea7n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, l\u00e0m t\u0103ng nhu\u1ec7 kh\u00ed v\u00e0 th\u00eam s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u cho qu\u00e2n ta, tr\u1ef1c ti\u1ebfp g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m xoay chuy\u1ec3n c\u1ee5c di\u1ec7n cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111ang trong giai \u0111o\u1ea1n c\u1ef1c k\u1ef3 quy\u1ebft li\u1ec7t, t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho cu\u1ed9c ph\u1ea3n c\u00f4ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. \u0110\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed9c ph\u1ea3n c\u00f4ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c do L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t ch\u1ec9 huy, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ta v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e1nh \u00fap v\u00e0o doanh tr\u1ea1i ch\u00ednh c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. Theo Vi\u1ec7t s\u1eed l\u01b0\u1ee3c th\u00ec qu\u00e2n T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ebfn n\u0103m, s\u00e1u ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Sau chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u00ean, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sang s\u00f4ng g\u1eb7p t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy qu\u00e2n T\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u00f2a gi\u1ea3i nh\u1eb1m s\u1edbm ch\u1ea5m d\u1ee9t chi\u1ebfn tranh, v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e2n T\u1ed1ng ph\u1ea3i r\u00fat kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">B\u1ecdn ch\u1ec9 huy qu\u00e2n T\u1ed1ng \u0111ang l\u00fac hoang mang c\u1ef1c \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t ho\u00e0n to\u00e0n, ch\u00fang v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n tr\u00ean v\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n h\u1ed3i th\u00e1ng 3 n\u0103m 1077, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 T\u1ed1ng.<\/span><br \/><br \/><\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">Trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u l\u1ea7n n\u00e0y, qu\u00e2n d\u00e2n \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t h\u01a1n 19.000 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. T\u00ednh c\u1ea3 cu\u1ed9c t\u1eadp k\u00edch l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o Ung-Kh\u00e2m-Li\u00eam, qu\u00e2n Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t g\u1ea7n 30.000 t\u00ean.<\/span><\/div><div align=\"justify\"><br \/><span style=\"color: #000000;\">Nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1ed7i l\u1ea1c, nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb ki\u1ec7t xu\u1ea5t mang m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1edbn<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Th\u1eafng l\u1ee3i huy ho\u00e0ng c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 T\u1ed1ng (1075-1077) l\u00e0 m\u1ed9t minh ch\u1ee9ng h\u00f9ng h\u1ed3n v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t sau m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp, qu\u1ed1c gia \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ed9t \u0111\u1ebf qu\u1ed1c l\u1edbn m\u1ea1nh.<\/span><\/div><div align=\"justify\">\u00a0<\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">L\u00e0m n\u00ean th\u1eafng l\u1ee3i, c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 hy sinh to l\u1edbn c\u1ee7a to\u00e0n d\u00e2n \u0111o\u00e0n k\u1ebft, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ki\u00ean c\u01b0\u1eddng, d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 m\u01b0u tr\u00ed s\u00e1ng t\u1ea1o. L\u00e0m n\u00ean th\u1eafng l\u1ee3i, c\u00f3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn l\u1edbn lao c\u1ee7a v\u1ecb t\u01b0\u1edbng t\u1ed5ng ch\u1ec9 huy L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t. V\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng thao l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o chi\u1ebfn tranh ki\u1ec7t xu\u1ea5t, lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed9t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ti\u1ebfn c\u00f4ng r\u1ea5t cao trong ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o t\u00e1c chi\u1ebfn, \u00f4ng li\u00ean t\u1ee5c ti\u1ebfn c\u00f4ng k\u1ebb th\u00f9: \u0111\u00e1nh ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c khi ch\u00fang ch\u01b0a k\u1ecbp h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea3n c\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 quy\u1ebft li\u1ec7t ngay khi b\u1ecb k\u1ebb th\u00f9 ti\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u00e1nh ngay v\u00e0o \u0111\u1ed9i qu\u00e2n m\u1ea1nh nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, ngay tr\u00ean h\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u00f4ng ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00fang. \u00d4ng kh\u00e9o k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa ti\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1ef1 t\u00edch c\u1ef1c, gi\u1eefa c\u00e1c c\u00e1ch \u0111\u00e1nh t\u1eadp trung, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u1ecba v\u00e0 \u0111\u00e1nh v\u1eadn \u0111\u1ed9ng. \u00d4ng v\u1eadn d\u1ee5ng t\u00e0i t\u00ecnh s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa \u0111\u1ea5u tranh qu\u00e2n s\u1ef1 v\u1edbi c\u00f4ng t\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ngo\u1ea1i giao.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Non s\u00f4ng s\u1ea1ch b\u00f3ng qu\u00e2n th\u00f9. L\u00fac n\u00e0y vua m\u1edbi 12 tu\u1ed5i. L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh trong c\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, ch\u0103m lo \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n. \u00d4ng \u0111\u00e3 cho tu b\u1ed5 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, \u0111\u00ecnh ch\u00f9a h\u01b0 h\u1ecfng trong chi\u1ebfn tranh v\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh nhi\u1ec1u bi\u1ec7n ph\u00e1p nh\u1eb1m c\u1ea3i t\u1ed5 b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0nh ch\u00ednh trong to\u00e0n qu\u1ed1c.<\/span><\/div><div align=\"justify\">\u00a0<\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">N\u0103m 1028, \u00f4ng th\u00f4i ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed v\u1ec1 tr\u1ecb nh\u1eadm tr\u1ea5n Thanh H\u00f3a. L\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e2y su\u1ed1t 19 n\u0103m tr\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u0103m 1101 th\u00ec vua L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1ea1i m\u1eddi \u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i v\u1ec1 tri\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. L\u00fac n\u00e0y \u00f4ng \u0111\u00e3 82 tu\u1ed5i.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">Gi\u00e0 r\u1ed3i, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn t\u00ecnh nguy\u1ec7n c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c L\u00fd Gi\u00e1c \u1edf Di\u1ec5n Ch\u00e2u (n\u0103m 1103), d\u1eb9p gi\u1eb7c Chi\u00eam Th\u00e0nh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u1edf B\u1ed1 Ch\u00ednh (n\u0103m 1104). \u00d4ng c\u00f2n t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, duy\u1ec7t \u0111\u1ed5i l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1eeb c\u1ea5m binh \u0111\u1ebfn d\u00e2n qu\u00e2n.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ecdng th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u1ea3i ba tri\u1ec1u vua (L\u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng, L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng, L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng), lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tin t\u01b0\u1edfng, n\u1ec3 tr\u1ecdng. T\u1eeb \u0111\u1eddi L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t l\u00ean ngang h\u00e0ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c vua nh\u1eadn l\u00e0m con nu\u00f4i v\u00e0 ban hi\u1ec7u Thi\u00ean t\u1eed ngh\u0129a nam. \u0110\u1eddi L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 vua coi nh\u01b0 em v\u00e0 ban hi\u1ec7u Thi\u00ean t\u1eed ngh\u0129a \u0111\u1ec7<\/span><br \/><br \/><\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">\u00d4ng m\u1ea5t n\u0103m 1105, th\u1ecd 86 tu\u1ed5i. Khi m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i \u00fay b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng s\u1ef1, Vi\u1ec7t qu\u1ed1c c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i.<\/span><\/div><div align=\"justify\"><br \/><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 ki\u1ec7t xu\u1ea5t, c\u00f3 t\u00e0i thao l\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i l\u1ea1c, ph\u00e1 T\u1ed1ng b\u00ecnh Chi\u00eam, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u1ea5y. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 ngo\u1ea1i giao xu\u1ea5t s\u1eafc. V\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc, \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho \u0111\u1eddi b\u00e0i th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ee7 Nam qu\u1ed1c s\u01a1n h\u00e0, t\u00e1c ph\u1ea9m n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t \u0111\u1eddi L\u00fd v\u00e0 b\u00e0i h\u1ecbch h\u00f9ng tr\u00e1ng Ph\u1ea1t T\u1ed1ng l\u1ed9 b\u1ed1 v\u0103n.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">\u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1edbn. V\u0103n bia ch\u00f9a Linh X\u1ee9ng n\u00fai Ng\u01b0\u1ee1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 ca ng\u1ee3i \u00f4ng nh\u01b0 sau:<\/span><\/div><div align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\">&#8220;L\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec si\u00eang n\u0103ng, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00f4n h\u1eadu, cho n\u00ean d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u1eady. Khoan h\u00f2a gi\u00fap \u0111\u1ee1 tr\u0103m h\u1ecd, nh\u00e2n t\u1eeb y\u00eau m\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, cho n\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n k\u00ednh tr\u1ecdng. D\u00f9ng uy v\u0169 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb gian \u00e1c, \u0111em minh ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft ng\u1ee5c t\u1ee5ng, cho n\u00ean h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng qu\u00e1 l\u1ea1m. Th\u00e1i \u00fay bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n l\u1ea5y s\u1ef1 no \u1ea5m l\u00e0m \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ngh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0m g\u1ed1c, cho n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 n\u1ee1 th\u1eddi v\u1ee5. T\u00e0i gi\u1ecfi m\u00e0 kh\u00f4ng khoe khoang. Nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1edf n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean th\u00e2n. Ph\u00e9p t\u1eafc nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u00e1i thu\u1eadt y\u00ean d\u00e2n, s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5y c\u1ea3&#8221;.<\/span><br \/><br \/><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t anh h\u00f9ng d\u00e2n t\u1ed9c b\u1eadc nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1eddi L\u00fd m\u00e0 t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u1eabn s\u00e1ng ch\u00f3i m\u00e3i trong l\u1ecbch s\u1eed vinh quang c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c.<\/span><\/div><pre style=\"text-align: center;\"><em><span style=\"color: #000080;\">(Theo TTXVN\/Vietnam+)<\/span><\/em><\/pre><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t (1019 \u2013 1105) L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t l\u00e0 nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1, nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_siteseo_robots_primary_cat":"1","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1064","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1064"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3902,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1064\/revisions\/3902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}