{"id":1075,"date":"2025-03-27T21:56:25","date_gmt":"2025-03-27T21:56:25","guid":{"rendered":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/?p=1075"},"modified":"2025-03-27T21:56:47","modified_gmt":"2025-03-27T21:56:47","slug":"ly-nam-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/2025\/03\/27\/ly-nam-de\/","title":{"rendered":"L\u00fd Nam \u0110\u1ebf"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1075\" class=\"elementor elementor-1075\">\n\t\t\t\t<div class=\"has_eae_slider elementor-element elementor-element-b7d2883 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b7d2883\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1510d7e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1510d7e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #000000;\"><b>L\u00fd Nam \u0110\u1ebf<\/b>\u00a0(ch\u1eef H\u00e1n: \u674e\u5357\u5e1d;\u00a0503\u00a0\u2013\u00a0548), h\u00fay l\u00e0\u00a0<b>L\u00fd B\u00ed<\/b>\u00a0ho\u1eb7c\u00a0<b>L\u00fd B\u00f4n<\/b>\u00a0(\u674e\u8cc1) (xem m\u1ee5c\u00a0T\u00ean g\u1ecdi\u00a0b\u00ean d\u01b0\u1edbi), l\u00e0 v\u1ecb vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a\u00a0nh\u00e0 Ti\u1ec1n L\u00fd\u00a0v\u00e0 n\u01b0\u1edbc\u00a0V\u1ea1n Xu\u00e2n. \u00d4ng l\u00e0 1 trong\u00a014 anh h\u00f9ng ti\u00eau bi\u1ec3u c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u n\u01a1i \u1edf\u00a0Vi\u1ec7t Nam\u00a0c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc mang t\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng. T\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t cho nhi\u1ec1u\u00a0c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f4ng c\u1ed9ng\u00a0kh\u00e1c.<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading2\"><h2 id=\"T\u00ean_g\u1ecdi\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\"T.C3.AAn_g.E1.BB.8Di\"><\/span>T\u00ean g\u1ecdi<\/span><\/h2><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">Trong s\u1eed c\u0169 vi\u1ebft b\u1eb1ng H\u00e1n v\u0103n nh\u01b0\u00a0<i>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0<\/i>\u00a0v\u00e0\u00a0<i>Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh Vi\u1ec7t s\u1eed th\u00f4ng gi\u00e1m c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c<\/i>\u00a0th\u00ec t\u00ean th\u1eadt c\u1ee7a L\u00fd Nam \u0110\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i l\u00e0 \u674e\u8cc1.<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0Trong khi ch\u1eef \u674e ch\u1ec9 c\u00f3\u00a0\u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t\u00a0l\u00e0 &#8220;L\u00fd&#8221; th\u00ec ch\u1eef \u8cc1 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc l\u00e0 &#8220;B\u00ed&#8221; ho\u1eb7c &#8220;B\u00f4n&#8221;, m\u00e0 s\u1eed c\u0169 vi\u1ebft b\u1eb1ng H\u00e1n v\u0103n th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 ch\u1eef \u8cc1 ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc &#8220;\u674e\u8cc1&#8221; l\u00e0 &#8220;L\u00fd B\u00f4n&#8221;, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc l\u00e0 &#8220;L\u00fd B\u00ed&#8221;.<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0X\u00e9t v\u1ec1 ngh\u0129a th\u00ec t\u00ean L\u00fd B\u00f4n c\u00f3 t\u00ednh h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n v\u00ec ch\u1eef \u8cc1 \u00e2m b\u00f4n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, nhanh nh\u1eb9n.<\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading2\"><h2 id=\"Qu\u00ea_h\u01b0\u01a1ng\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\"Qu.C3.AA_h.C6.B0.C6.A1ng\"><\/span>Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng<\/span><\/h2><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">Nhi\u1ec1u s\u00e1ch s\u1eed cho bi\u1ebft t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a L\u00fd Nam \u0110\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh\u00a0S\u01a1n T\u00e2y\u00a0v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi\u00a0T\u00e2y H\u00e1n\u00a0th\u00ec tr\u00e1nh sang \u1edf\u00a0Giao Ch\u00e2u\u00a0\u0111\u1ec3 l\u00e1nh n\u1ea1n lo\u1ea1n\u00a0V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng. Qua b\u1ea3y \u0111\u1eddi, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u00fd B\u00ed th\u00ec d\u00f2ng h\u1ecd L\u00fd \u0111\u00e3 \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n n\u0103m th\u1ebf k\u1ef7. Ch\u00ednh s\u1eed Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u coi L\u00fd B\u00ed l\u00e0 &#8220;Giao Ch\u00e2u th\u1ed5 nh\u00e2n&#8221;.<sup id=\"cite_ref-vsh328_5-0\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Theo s\u00e1ch\u00a0<i>V\u0103n minh \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t<\/i>\u00a0c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Duy Hinh c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c th\u1ea7n ph\u1ea3 th\u00ec L\u00fd B\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 b\u1ea3y m\u00e0 l\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 11 c\u1ee7a h\u1ecd L\u00fd t\u1eeb khi sang Vi\u1ec7t Nam. Kho\u1ea3ng c\u00e1ch 11 th\u1ebf h\u1ec7 trong n\u0103m th\u1ebf k\u1ef7 h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n l\u00e0 b\u1ea3y th\u1ebf h\u1ec7 trong n\u0103m th\u1ebf k\u1ef7. Theo \u0111\u00f3, \u0111\u1eddi th\u1ee9 b\u1ea3y l\u00e0 L\u00fd H\u00e0m l\u1ea5y b\u00e0 Ma th\u1ecb l\u00e0\u00a0ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, sinh ra L\u00fd Thanh. L\u00fd Thanh ph\u1ee5c v\u1ee5 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Th\u1ee9 s\u1eed\u00a0Giao Ch\u00e2u\u00a0l\u00e0\u00a0\u0110\u00e0n H\u00f2a Chi\u00a0nh\u00e0\u00a0L\u01b0u T\u1ed1ng\u00a0th\u1eddi\u00a0Nam B\u1eafc Tri\u1ec1u (Trung Qu\u1ed1c). L\u00fd Thanh sinh ra L\u00fd Hoa, L\u00fd Hoa sinh ra L\u00fd C\u1ea1nh. L\u00fd C\u1ea1nh sinh ra L\u00fd Thi\u00ean B\u1ea3o, L\u00fd B\u00ed v\u00e0 L\u00fd H\u00f9ng.<sup id=\"cite_ref-vsh328_5-1\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">L\u1ecbch s\u1eed Trung Qu\u1ed1c<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><sup class=\"noprint Inline-Template Template-Fact\">[<i><span title=\"Tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00e0y c\u1ea7n tham kh\u1ea3o \u0111\u1ebfn c\u00e1c ngu\u1ed3n \u0111\u00e1ng tin c\u1eady.\">c\u1ea7n d\u1eabn ngu\u1ed3n<\/span><\/i>]<\/sup>\u00a0cho bi\u1ebft: &#8220;N\u0103m 436 vua L\u01b0u T\u1ed1ng V\u0103n \u0110\u1ebf (424\u2013453) sai th\u1ee9 s\u1eed Giao Ch\u00e2u\u00a0\u0110\u00e0n H\u00f2a Chi\u00a0\u0111\u00e1nh\u00a0L\u00e2m \u1ea4p.&#8221; N\u0103m 453 vua\u00a0L\u01b0u T\u1ed1ng V\u0103n \u0110\u1ebf\u00a0c\u00f9ng th\u1ee9 s\u1eed Giao Ch\u00e2u \u0110\u00e0n H\u00f2a Chi \u0111\u00e1nh L\u00e2m \u1ea4p l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u1ee7a qu\u00fd l\u1ea1 th\u00ec t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi T\u00e2y H\u00e1n l\u00e0 n\u0103m 25 C\u00f4ng nguy\u00ean \u0111\u1ebfn khi \u0110\u00e0n Ho\u00e0 Chi \u0111\u00e1nh L\u00e2m \u1ea4p l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u0103m 436 l\u00e0 h\u01a1n 400 n\u0103m. Trong khi \u0111\u00f3 theo c\u00e1ch t\u00ednh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Duy Hinh th\u00ec L\u00fd Thanh l\u00e0 \u0111\u1eddi th\u1ee9 t\u00e1m, nh\u01b0 v\u1eady t\u1eeb c\u1ee5 t\u1ed5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean sang Vi\u1ec7t Nam cho \u0111\u1ebfn L\u00fd Thanh ch\u01b0a t\u1edbi 250 n\u0103m, th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi \u0110\u00e0n Ho\u00e0 Chi n\u0103m 436 \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb c\u1ee5 t\u1ed5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean sang Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ebfn vua L\u00fd B\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i 11 \u0111\u1eddi hay 7 \u0111\u1eddi, m\u00e0 l\u00e0 17 \u0111\u1eddi. C\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng con s\u1ed1 7 n\u00e0y sai b\u1edfi kh\u00e2u in \u1ea5n t\u1eeb 17 th\u00e0nh 7, gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Ng\u00f4 M\u00e2y sinh n\u0103m 1919 in nh\u1ea7m th\u00e0nh 1929 (\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh l\u00fd tr\u00ean b\u00e1o Q\u0110ND s\u1ed1 ra ng\u00e0y 31 th\u00e1ng 12 n\u0103m 2006) hay\u00a0nh\u00e0 M\u1ea1c\u00a0c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i\u00a0nh\u00e0 L\u00ea\u00a0n\u0103m 1527 l\u1ea1i in 1517.\u00a0<i>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0<\/i><sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0th\u00ec ch\u00e9p: &#8220;T\u1ed5 ti\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, cu\u1ed1i th\u1eddi T\u00e2y H\u00e1n kh\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1edbi tr\u00e1nh sang \u1edf \u0111\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y \u0111\u1eddi th\u00ec th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi Nam&#8221; ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn L\u00fd B\u00ed l\u00e0 b\u1ea3y \u0111\u1eddi.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Theo th\u1ea7n s\u1eafc<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0ch\u00e9p v\u1ec1\u00a0L\u00fd Thi\u00ean B\u1ea3o, anh trai L\u00fd B\u00ed l\u00e0 \u1edf x\u00e3 D\u1ecbch V\u1ecdng Ti\u1ec1n (C\u1ea7u Gi\u1ea5y, H\u00e0 N\u1ed9i) nh\u01b0 sau: &#8220;Gi\u00e1p T\u0103ng Ph\u00fac x\u00e3 D\u1ecbch V\u1ecdng Ti\u1ec1n ng\u00e0y nay, x\u01b0a v\u1ed1n l\u00e0 trang Th\u00e1i B\u00ecnh. \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, s\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2y trong m\u00e1t c\u00e2y c\u1ed1i xanh t\u01b0\u01a1i m\u00e0 s\u1ea7m u\u1ea5t, phong t\u1ee5c ch\u1ea5t ph\u00e1c m\u00e0 d\u00e0y d\u1eb7n. Trong \u1ea5p c\u00f3 \u00f4ng L\u00fd Thi\u00ean B\u1ea3o lu\u00f4n l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng th\u1edd th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, r\u1ed9ng l\u00f2ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ph\u00fac, b\u1ecf c\u1ee7a tu t\u1ea1o \u0111\u1ec1n ch\u00f9a&#8230;&#8221;\u00a0<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">V\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng L\u00fd B\u00ed, c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u ghi kh\u00e1c nhau.\u00a0<i>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0<\/i>\u00a0v\u00e0\u00a0<i>L\u1ecbch tri\u1ec1u hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng lo\u1ea1i ch\u00ed<\/i>\u00a0ghi \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh, ph\u1ee7 Long H\u01b0ng. Theo\u00a0<i>Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh Vi\u1ec7t s\u1eed th\u00f4ng gi\u00e1m c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c<\/i>\u00a0th\u00ec &#8220;t\u00ean Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u1eb7t t\u1eeb\u00a0th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng\u00a0(618\u2013907), c\u00f2n Long H\u01b0ng \u0111\u1eb7t t\u1eeb\u00a0th\u1eddi Tr\u1ea7n\u00a0(1225\u20131400),&#8221; nh\u01b0 v\u1eady g\u1ecdi Th\u00e1i B\u00ecnh v\u00e0 Long H\u01b0ng l\u00e0 g\u1ecdi theo t\u00ean sau n\u00e0y \u0111\u1eb7t. C\u00e1c s\u1eed gia\u00a0nh\u00e0 Nguy\u1ec5n\u00a0x\u00e1c \u0111\u1ecbnh Long H\u01b0ng thu\u1ed9c Th\u00e1i B\u00ecnh v\u00e0 cho r\u1eb1ng qu\u00ea L\u00fd B\u00ed thu\u1ed9c Th\u00e1i B\u00ecnh.\u00a0<i>Vi\u1ec7t Nam s\u1eed l\u01b0\u1ee3c<\/i>\u00a0ghi r\u1eb1ng ph\u1ee7 Long H\u01b0ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh\u00a0S\u01a1n T\u00e2y\u00a0(c\u0169). C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng: th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c, t\u1ec9nh\u00a0Th\u00e1i B\u00ecnh\u00a0hi\u1ec7n nay v\u1eabn l\u00e0\u00a0bi\u1ec3n. T\u00ean g\u1ecdi Th\u00e1i B\u00ecnh th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c n\u1eb1m trong kho\u1ea3ng v\u00f9ng\u00a0S\u01a1n T\u00e2y\u00a0(H\u00e0 N\u1ed9i)\u00a0<sup id=\"cite_ref-11\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>. T\u1ea1i khu v\u1ef1c n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1n th\u1edd L\u00fd B\u00ed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi \u00f4ng nh\u01b0\u00a0Tri\u1ec7u T\u00fac,\u00a0Ph\u1ea1m Tu,\u00a0L\u00fd Ph\u1eadt T\u1eed.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Nh\u00e2n k\u1ef7 ni\u1ec7m 1.470 n\u0103m (542\u20132012) ng\u00e0y cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a L\u00fd B\u00ed b\u00f9ng n\u1ed5, ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 n\u0103m 2012 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i,\u00a0H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u00a0v\u00e0 UBND t\u1ec9nh\u00a0Th\u00e1i Nguy\u00ean\u00a0t\u1ed5 ch\u1ee9c H\u1ed9i th\u1ea3o khoa h\u1ecdc &#8220;M\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Ti\u1ec1n L\u00fd v\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a vua L\u00fd Nam \u0110\u1ebf&#8221; \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn vua L\u00fd Nam \u0110\u1ebf c\u00f3 qu\u00ea g\u1ed1c \u1edf th\u00f4n C\u1ed5 Ph\u00e1p, x\u00e3\u00a0Ti\u00ean Phong, huy\u1ec7n\u00a0Ph\u1ed5 Y\u00ean, t\u1ec9nh\u00a0Th\u00e1i Nguy\u00ean.<sup id=\"cite_ref-hnm_12-0\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading2\"><h2 id=\"Tu\u1ed5i_th\u01a1_c\u1ee7a_L\u00fd_B\u00ed\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\"Tu.E1.BB.95i_th.C6.A1_c.E1.BB.A7a_L.C3.BD_B.C3.AD\"><\/span>Tu\u1ed5i th\u01a1 c\u1ee7a L\u00fd B\u00ed<\/span><\/h2><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd B\u00ed sinh ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 9 n\u0103m\u00a0Qu\u00fd M\u00f9i\u00a0(17 th\u00e1ng 10 n\u0103m 503). L\u00fd B\u00ed c\u00f3 t\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ee9 s\u1eed\u00a0Giao Ch\u00e2u\u00a0l\u00e0 V\u0169 L\u00e2m h\u1ea7u\u00a0Ti\u00eau T\u01b0\u00a0(\u856d\u8aee)\u00a0nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng\u00a0m\u1eddi ra l\u00e0m ch\u1ee9c Gi\u00e1m qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ee9c ch\u00e2u (huy\u1ec7n\u00a0\u0110\u1ee9c Th\u1ecd, t\u1ec9nh\u00a0H\u00e0 T\u0129nh\u00a0ng\u00e0y nay).<sup id=\"cite_ref-vsh328_5-2\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0Nh\u01b0ng do b\u1ea5t b\u00ecnh v\u1edbi c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u00f4 h\u1ed9 t\u00e0n \u00e1c, L\u00fd B\u00ed b\u1ecf quan, v\u1ec1 qu\u00ea, chi\u00eau binh m\u00e3i m\u00e3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u00f4 h\u1ed9.<\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading2\"><h2 id=\"\u0110\u00e1nh_\u0111u\u1ed5i_qu\u00e2n_L\u01b0\u01a1ng_v\u00e0_L\u00e2m_\u1ea4p\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\".C4.90.C3.A1nh_.C4.91u.E1.BB.95i_qu.C3.A2n_L.C6.B0.C6.A1ng_v.C3.A0_L.C3.A2m_.E1.BA.A4p\"><\/span>\u0110\u00e1nh \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00e2m \u1ea4p<\/span><\/h2><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><div class=\"mw-heading mw-heading3\"><h3 id=\"Kh\u1edfi_ngh\u0129a_\u0111u\u1ed5i_Ti\u00eau_T\u01b0\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\"Kh.E1.BB.9Fi_ngh.C4.A9a_.C4.91u.E1.BB.95i_Ti.C3.AAu_T.C6.B0\"><\/span>Kh\u1edfi ngh\u0129a \u0111u\u1ed5i Ti\u00eau T\u01b0<\/span><\/h3><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><div class=\"navbox-styles\">\u00a0<\/div><div class=\"navbox\" role=\"navigation\" aria-labelledby=\"Kh\u00e1ng_chi\u1ebfn_c\u1ee7a_Vi\u1ec7t_Nam\"><table class=\"nowraplinks navbox-vertical mw-collapsible mw-collapsed navbox-inner mw-made-collapsible\"><tbody><tr><th class=\"navbox-title\" colspan=\"2\" scope=\"col\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"navbar plainlinks hlist navbar-mini\"><ul><li class=\"nv-view\"><span style=\"color: #000000;\"><abbr title=\"Xem b\u1ea3n m\u1eabu n\u00e0y\">x<\/abbr><\/span><\/li><li class=\"nv-talk\"><span style=\"color: #000000;\"><abbr title=\"Th\u1ea3o lu\u1eadn b\u1ea3n m\u1eabu n\u00e0y\">t<\/abbr><\/span><\/li><li class=\"nv-edit\"><span style=\"color: #000000;\"><abbr title=\"S\u1eeda b\u1ea3n m\u1eabu n\u00e0y\">s<\/abbr><\/span><\/li><\/ul><\/div><div id=\"Kh\u00e1ng_chi\u1ebfn_c\u1ee7a_Vi\u1ec7t_Nam\"><span style=\"color: #000000;\">Kh\u00e1ng chi\u1ebfn\u00a0c\u1ee7a\u00a0Vi\u1ec7t Nam<\/span><\/div><\/th><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">\u0110\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a L\u00fd B\u00ed l\u1edbn m\u1ea1nh. T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u1edf Chu Di\u00ean (\u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, H\u00e0 N\u1ed9i) l\u00e0\u00a0Tri\u1ec7u T\u00fac\u00a0c\u00f9ng con l\u00e0\u00a0Tri\u1ec7u Quang Ph\u1ee5c\u00a0ph\u1ee5c t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n nh\u1eadp v\u1edbi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng.\u00a0Tinh Thi\u1ec1u, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, t\u1eebng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m quan, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c cho ch\u1ee9c &#8220;g\u00e1c c\u1ed5ng th\u00e0nh&#8221; n\u00ean b\u1ecf v\u1ec1\u00a0Giao Ch\u00e2u\u00a0theo L\u00fd B\u00ed. Ngo\u00e0i ra trong l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a L\u00fd B\u00ed c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00f5 t\u01b0\u1edbng l\u00e0\u00a0Ph\u1ea1m Tu\u00a0\u0111\u00e3 ngo\u00e0i 60 tu\u1ed5i. Th\u1ea7n ph\u1ea3 c\u00f2n ghi nh\u1eadn th\u00eam c\u00e1c t\u01b0\u1edbng theo gi\u00fap L\u00fd B\u00ed l\u00e0\u00a0Tr\u1ecbnh \u0110\u00f4,\u00a0Tam C\u00f4,\u00a0L\u00fd C\u00f4ng Tu\u1ea5n\u00a0hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u00f4ng Tu\u1ea5n.<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd B\u00ed li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn c\u00f9ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i Ti\u00eau T\u01b0. Cu\u1ed1i n\u0103m 541, L\u00fd B\u00ed ch\u00ednh th\u1ee9c kh\u1edfi binh ch\u1ed1ng nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, kh\u00ed th\u1ebf r\u1ea5t m\u1ea1nh. Theo s\u00e1ch\u00a0L\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u00a0c\u1ee7a\u00a0Trung Qu\u1ed1c, Ti\u00eau T\u01b0 li\u1ec7u th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i qu\u00e2n L\u00fd B\u00ed, ph\u1ea3i sai ng\u01b0\u1eddi mang c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u00fat l\u00f3t cho L\u00fd B\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ea1y tho\u00e1t v\u1ec1\u00a0Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>. Qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00fd B\u00ed \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm l\u1ea5y th\u00e0nh Long Bi\u00ean.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Tuy Ti\u00eau T\u01b0 \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y nh\u01b0ng L\u00fd B\u00ed ch\u1ec9 m\u1edbi ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f9ng\u00a0B\u1eafc B\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam\u00a0hi\u1ec7n nay, c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam v\u1eabn c\u00f2n trong tay\u00a0nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1ng 4 n\u0103m 542, L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0110\u1ebf sai Th\u1ee9 s\u1eed Vi\u1ec7t ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed La ch\u00e2u l\u00e0 Ninh C\u1ef1, Th\u1ee9 s\u1eed An ch\u00e2u l\u00e0 \u00day Tr\u00ed, Th\u1ee9 s\u1eed \u00c1i ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u00e1n c\u00f9ng h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh L\u00fd B\u00ed. Nh\u01b0ng L\u00fd B\u00ed \u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng ra qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1 tan l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda nam, l\u00e0m ch\u1ee7 to\u00e0n b\u1ed9\u00a0Giao Ch\u00e2u.<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading3\"><h3 id=\"\u0110\u00e1nh_lui_cu\u1ed9c_ph\u1ea3n_c\u00f4ng_c\u1ee7a_nh\u00e0_L\u01b0\u01a1ng\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\".C4.90.C3.A1nh_lui_cu.E1.BB.99c_ph.E1.BA.A3n_c.C3.B4ng_c.E1.BB.A7a_nh.C3.A0_L.C6.B0.C6.A1ng\"><\/span>\u0110\u00e1nh lui cu\u1ed9c ph\u1ea3n c\u00f4ng c\u1ee7a nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng<\/span><\/h3><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">\u0110\u1ea7u\u00a0th\u1ebf k\u1ec9 VI, nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 h\u1ed9 Giao Ch\u00e2u.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Cu\u1ed1i n\u0103m 542,\u00a0L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0110\u1ebf\u00a0l\u1ea1i sai th\u1ee9 s\u1eed\u00a0Giao Ch\u00e2u\u00a0l\u00e0 T\u00f4n Qu\u00fdnh, Th\u1ee9 s\u1eed T\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0 T\u1eed H\u00f9ng sang \u0111\u00e0n \u00e1p. T\u00f4n Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u01b0 T\u1eed H\u00f9ng s\u1ee3 th\u1ebf m\u1ea1nh c\u1ee7a L\u00fd B\u00ed n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn qu\u00e2n, xin kh\u1ea5t t\u1edbi m\u00f9a thu n\u0103m sau. Th\u1ee9 s\u1eed\u00a0Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u\u00a0l\u00e0 Ho\u00e1n (theo\u00a0<i>Tr\u1ea7n th\u01b0<\/i>\u00a0l\u00e0 Ti\u00eau \u00c1nh) kh\u00f4ng cho, Ti\u00eau T\u01b0 c\u0169ng th\u00fac gi\u1ee5c, n\u00ean Qu\u00fdnh v\u00e0 H\u00f9ng bu\u1ed9c ph\u1ea3i ti\u1ebfn qu\u00e2n.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">\u0110\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i ti\u1ebfn sang, L\u00fd B\u00ed ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng mang qu\u00e2n ra\u00a0b\u00e1n \u0111\u1ea3o H\u1ee3p Ph\u1ed1\u00a0\u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. T\u00f4n Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u01b0 T\u1eed H\u00f9ng \u0111i \u0111\u1ebfn\u00a0H\u1ee3p Ph\u1ed1, b\u1ecb qu\u00e2n L\u00fd B\u00ed \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u00e1u, b\u1ea3y ph\u1ea7n, qu\u00e2n tan r\u00e3.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Chi\u1ebfn th\u1eafng n\u00e0y gi\u00fap L\u00fd B\u00ed ki\u1ec3m so\u00e1t to\u00e0n b\u1ed9\u00a0Giao Ch\u00e2u, t\u1ee9c l\u00e0 mi\u1ec1n B\u1eafc B\u1ed9 v\u00e0 B\u1eafc Trung B\u1ed9\u00a0Vi\u1ec7t Nam\u00a0c\u1ed9ng th\u00eam qu\u1eadn\u00a0H\u1ee3p Ph\u1ed1\u00a0(khu v\u1ef1c huy\u1ec7n\u00a0H\u1ee3p Ph\u1ed1\u00a0th\u00e0nh ph\u1ed1\u00a0B\u1eafc H\u1ea3i\u00a0t\u1ec9nh\u00a0Qu\u1ea3ng T\u00e2y\u00a0v\u00e0\u00a0b\u00e1n \u0111\u1ea3o L\u00f4i Ch\u00e2u\u00a0t\u1ec9nh\u00a0Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n nay).<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading3\"><h3 id=\"\u0110\u00e1nh_\u0111u\u1ed5i_L\u00e2m_\u1ea4p\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\".C4.90.C3.A1nh_.C4.91u.E1.BB.95i_L.C3.A2m_.E1.BA.A4p\"><\/span>\u0110\u00e1nh \u0111u\u1ed5i L\u00e2m \u1ea4p<\/span><\/h3><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">Trong khi L\u00fd B\u00ed b\u1eadn \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda B\u1eafc th\u00ec t\u1ea1i ph\u00eda nam, vua L\u00e2m \u1ea4p c\u00f3 \u00fd nh\u00f2m ng\u00f3\u00a0Giao Ch\u00e2u.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eefa\u00a0Giao Ch\u00e2u\u00a0v\u00e0\u00a0L\u00e2m \u1ea4p\u00a0l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0\u00a0d\u00e3y n\u00fai Ho\u00e0nh S\u01a1n. Th\u00e1ng 5 n\u0103m 543, vua L\u00e2m \u1ea4p mang qu\u00e2n x\u00e2m chi\u1ebfm qu\u1eadn\u00a0Nh\u1eadt Nam\u00a0v\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u1eadn C\u1eedu \u0110\u1ee9c. L\u00fd Nam \u0110\u1ebf sai\u00a0Ph\u1ea1m Tu\u00a0c\u1ea7m qu\u00e2n v\u00e0o nam \u0111\u00e1nh L\u00e2m \u1ea4p.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">V\u00ec s\u1eed s\u00e1ch kh\u00f4ng m\u00f4 t\u1ea3 r\u00f5 di\u1ec5n bi\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u00e1nh n\u00e0y, ch\u1ec9 ghi s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c: Ph\u1ea1m Tu ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u00e0o Nam \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n L\u00e2m \u1ea4p \u1edf C\u1eedu \u0110\u1ee9c khi\u1ebfn vua L\u00e2m \u1ea4p ph\u1ea3i b\u1ecf ch\u1ea1y.<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">C\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00e2m \u1ea4p l\u00e0\u00a0L\u00fd Ph\u1ee5c Man\u00a0ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i\u00a0Ph\u1ea1m Tu\u00a0v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 hai v\u1ecb t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau; l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng ch\u00ednh Ph\u1ea1m Tu l\u00e0 L\u00fd Ph\u1ee5c Man, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh L\u00e2m \u1ea4p m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u1ecd L\u00fd, \u0111\u1ed5i t\u00ean Ph\u1ee5c Man (chinh ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Man).<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading2\"><h2 id=\"D\u1ef1ng_n\u01b0\u1edbc_V\u1ea1n_Xu\u00e2n\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\"D.E1.BB.B1ng_n.C6.B0.E1.BB.9Bc_V.E1.BA.A1n_Xu.C3.A2n\"><\/span>D\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n Xu\u00e2n<\/span><\/h2><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><table class=\"sidebar sidebar-collapse nomobile nowraplinks plainlist\"><tbody><tr><td class=\"sidebar-pretitle\"><span style=\"color: #000000;\">M\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a\u00a0lo\u1ea1t b\u00e0i\u00a0v\u1ec1<\/span><\/td><\/tr><tr><th class=\"sidebar-title-with-pretitle\"><span style=\"color: #000000;\">L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/span><\/th><\/tr><tr><td class=\"sidebar-image\"><span class=\"notpageimage\" style=\"color: #000000;\"><img decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg\/120px-Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg\/250px-Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg.png 1.5x\" alt=\"Tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng\" width=\"100\" height=\"100\" data-file-width=\"709\" data-file-height=\"709\" \/><\/span><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-above hlist\"><ul><li><span style=\"color: #000000;\">Ni\u00ean bi\u1ec3u<\/span><\/li><li><span style=\"color: #000000;\">Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i<\/span><\/li><\/ul><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-content\"><div class=\"sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed mw-made-collapsible\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"sidebar-list-title\"><div class=\"sidebar-list-title-c\"><center><span style=\"color: #000000;\">C\u1ed5 \u0111\u1ea1i<\/span><\/center><\/div><\/div><\/div><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-content\"><div class=\"sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed mw-made-collapsible\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"sidebar-list-title\"><div class=\"sidebar-list-title-c\"><center><span style=\"color: #000000;\">B\u1eafc thu\u1ed9c<\/span><\/center><\/div><\/div><\/div><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-content\"><div class=\"sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed mw-made-collapsible\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"sidebar-list-title\"><div class=\"sidebar-list-title-c\"><center><span style=\"color: #000000;\">Qu\u00e2n ch\u1ee7<\/span><\/center><\/div><\/div><\/div><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-content\"><div class=\"sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed mw-made-collapsible\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"sidebar-list-title\"><div class=\"sidebar-list-title-c\"><center><span style=\"color: #000000;\">Ph\u00e1p thu\u1ed9c<\/span><\/center><\/div><\/div><\/div><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-content\"><div class=\"sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed mw-made-collapsible\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"sidebar-list-title\"><div class=\"sidebar-list-title-c\"><center><span style=\"color: #000000;\">Hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/span><\/center><\/div><\/div><\/div><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-content\"><div class=\"sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed hlist mw-made-collapsible\"><span style=\"color: #000000;\"><button class=\"mw-collapsible-toggle mw-collapsible-toggle-default mw-collapsible-toggle-collapsed\" tabindex=\"0\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"mw-collapsible-text\">hi\u1ec7n<\/span><\/button><\/span><div class=\"sidebar-list-title\"><div class=\"sidebar-list-title-c\"><center><span style=\"color: #000000;\">Li\u00ean quan<\/span><\/center><\/div><\/div><\/div><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-below\"><span style=\"color: #000000;\"><span class=\"nowrap\"><span class=\"noviewer\"><img decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg\/20px-Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/16\/Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg\/40px-Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n.svg.png 1.5x\" alt=\"icon\" width=\"16\" height=\"16\" data-file-width=\"709\" data-file-height=\"709\" \/><\/span>\u00a0<\/span>C\u1ed5ng th\u00f4ng tin L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/span><\/td><\/tr><tr><td class=\"sidebar-navbar\"><div class=\"navbar plainlinks hlist navbar-mini\"><ul><li class=\"nv-view\"><span style=\"color: #000000;\"><abbr title=\"Xem b\u1ea3n m\u1eabu n\u00e0y\">x<\/abbr><\/span><\/li><li class=\"nv-talk\"><span style=\"color: #000000;\"><abbr title=\"Th\u1ea3o lu\u1eadn b\u1ea3n m\u1eabu n\u00e0y\">t<\/abbr><\/span><\/li><li class=\"nv-edit\"><span style=\"color: #000000;\"><abbr title=\"S\u1eeda b\u1ea3n m\u1eabu n\u00e0y\">s<\/abbr><\/span><\/li><\/ul><\/div><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><p><span style=\"color: #000000;\">N\u0103m 544, th\u00e1ng gi\u00eang, L\u00fd B\u00ed t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Nam Vi\u1ec7t \u0110\u1ebf, l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1eb7t ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0\u00a0Thi\u00ean \u0110\u1ee9c\u00a0(\u0111\u1ee9c tr\u1eddi), l\u1eadp tr\u0103m quan, \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u00e0\u00a0V\u1ea1n Xu\u00e2n\u00a0th\u1ec3 hi\u1ec7n mong mu\u1ed1n r\u1eb1ng x\u00e3 t\u1eafc truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn mu\u00f4n \u0111\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf v\u00f9ng c\u1eeda\u00a0s\u00f4ng T\u00f4 L\u1ecbch\u00a0(H\u00e0 N\u1ed9i), d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Th\u1ecd l\u00e0m n\u01a1i tri\u1ec1u h\u1ed9i, th\u00e0nh l\u1eadp tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1edbi hai ban v\u0103n, v\u00f5 v\u00e0 l\u1ea5y\u00a0Tri\u1ec7u T\u00fac\u00a0l\u00e0m Th\u00e1i ph\u00f3,\u00a0Tinh Thi\u1ec1u\u00a0\u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ban v\u0103n,\u00a0Ph\u1ea1m Tu\u00a0\u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ban v\u00f5.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Hi\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 m\u00e2u thu\u1eabn v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a L\u00fd Nam \u0110\u1ebf. M\u1ed9t s\u1ed1 ngu\u1ed3n cho r\u1eb1ng L\u00fd Nam \u0110\u1ebf \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf th\u00e0nh\u00a0Long Bi\u00ean.<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0Tuy nhi\u00ean ng\u00e0y nay \u0111a s\u1ed1 c\u00f4ng nh\u1eadn kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a L\u00fd Nam \u0110\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f2a th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng T\u00f4 L\u1ecbch (thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i ng\u00e0y nay)<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>. Hi\u1ec7n nay t\u1ea1i x\u00e3 H\u1ea1 M\u1ed7 huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng (t\u1ee9c huy\u1ec7n Chu Di\u00ean x\u01b0a) c\u00f2n d\u1ea5u t\u00edch th\u00e0nh \u00d4 Di\u00ean c\u1ee7a\u00a0H\u1eadu L\u00fd Nam \u0110\u1ebf.<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><div class=\"mw-heading mw-heading2\"><h2 id=\"Ch\u1ea1y_v\u1ec1_\u0111\u1ed9ng_Khu\u1ea5t_L\u00e3o\"><span style=\"color: #000000;\"><span id=\"Ch.E1.BA.A1y_v.E1.BB.81_.C4.91.E1.BB.99ng_Khu.E1.BA.A5t_L.C3.A3o\"><\/span>Ch\u1ea1y v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng Khu\u1ea5t L\u00e3o<\/span><\/h2><span class=\"mw-editsection\" style=\"color: #000000;\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span>s\u1eeda<span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span>s\u1eeda m\u00e3 ngu\u1ed3n<span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/div><p><span style=\"color: #000000;\">N\u0103m\u00a0545, th\u00e1ng 5, nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng cho D\u01b0\u01a1ng Phi\u00eau (hay D\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u) l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed\u00a0Giao Ch\u00e2u,\u00a0Tr\u1ea7n B\u00e1 Ti\u00ean<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup>\u00a0l\u00e0m t\u01b0 m\u00e3, \u0111em qu\u00e2n x\u00e2m l\u1ea5n, l\u1ea1i sai Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u00eau B\u1ed9t h\u1ed9i v\u1edbi Phi\u00eau \u1edf Giang T\u00e2y.<sup id=\"cite_ref-24\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Tr\u1ea7n B\u00e1 Ti\u00ean \u0111em qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc. Khi qu\u00e2n c\u1ee7a B\u00e1 Ti\u00ean \u0111\u1ebfn Giao Ch\u00e2u, L\u00fd Nam \u0110\u1ebf \u0111em ba v\u1ea1n qu\u00e2n ra ch\u1ed1ng c\u1ef1, b\u1ecb thua \u1edf Chu Di\u00ean, l\u1ea1i thua \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng\u00a0T\u00f4 L\u1ecbch, t\u01b0\u1edbng Tinh Thi\u1ec1u, Ph\u1ea1m Tu t\u1eed tr\u1eadn. \u00d4ng ch\u1ea1y v\u1ec1 th\u00e0nh Gia Ninh (Phong Ch\u00e2u\u00a0c\u0169, ng\u00e0y nay thu\u1ed9c x\u00e3 Thanh \u0110\u00ecnh, th\u00e0nh ph\u1ed1 Vi\u1ec7t Tr\u00ec, t\u1ec9nh Ph\u00fa Th\u1ecd). Qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i theo v\u00e2y \u0111\u00e1nh.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Th\u00e1ng Gi\u00eang n\u0103m\u00a0546,\u00a0Tr\u1ea7n B\u00e1 Ti\u00ean\u00a0\u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Gia Ninh. L\u00fd Nam \u0110\u1ebf ch\u1ea1y v\u00e0o \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1o \u1edf T\u00e2n X\u01b0\u01a1ng. Qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Gia Ninh.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian t\u1eadp h\u1ee3p v\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng. Th\u00e1ng 8, \u00f4ng \u0111em hai v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1eeb trong \u0111\u1ea5t L\u1ea1o ra \u0111\u00f3ng \u1edf h\u1ed3 \u0110i\u1ec3n Tri\u1ec7t (x\u00e3 T\u1ee9 Y\u00ean, huy\u1ec7n S\u00f4ng L\u00f4, t\u1ec9nh\u00a0V\u0129nh Ph\u00fac\u00a0ng\u00e0y nay), \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu ch\u1eadt c\u1ea3 m\u1eb7t h\u1ed3. Qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng s\u1ee3, c\u1ee9 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda h\u1ed3 kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn v\u00e0o. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean m\u1ea1nh, d\u00e2ng cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, tr\u00e0n \u0111\u1ed5 v\u00e0o h\u1ed3. Tr\u1ea7n B\u00e1 Ti\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111em qu\u00e2n theo d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o. Qu\u00e2n V\u1ea1n Xu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, v\u00ec th\u1ebf tan v\u1ee1.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">L\u00fd Nam \u0110\u1ebf ph\u1ea3i lui gi\u1eef \u1edf trong \u0111\u1ed9ng Khu\u1ea5t L\u00e3o, \u00f4ng \u1ee7y cho con Th\u00e1i ph\u00f3 Tri\u1ec7u T\u00fac l\u00e0 T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng\u00a0Tri\u1ec7u Quang Ph\u1ee5c\u00a0gi\u1eef vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh B\u00e1 Ti\u00ean.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;\">Ng\u00e0y nay, c\u00e1c s\u1eed gia trong\u00a0H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u00a0\u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba danh \u0111\u1ed9ng\u00a0Khu\u1ea5t L\u00e3o\u00a0thu\u1ed9c \u0111\u1ecba b\u00e0n x\u00e3\u00a0V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n\u00a0Tam N\u00f4ng, t\u1ec9nh\u00a0Ph\u00fa Th\u1ecd.<sup id=\"cite_ref-25\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/sup><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00fd Nam \u0110\u1ebf\u00a0(ch\u1eef H\u00e1n: \u674e\u5357\u5e1d;\u00a0503\u00a0\u2013\u00a0548), h\u00fay l\u00e0\u00a0L\u00fd B\u00ed\u00a0ho\u1eb7c\u00a0L\u00fd B\u00f4n\u00a0(\u674e\u8cc1) (xem m\u1ee5c\u00a0T\u00ean g\u1ecdi\u00a0b\u00ean d\u01b0\u1edbi), l\u00e0 v\u1ecb vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a\u00a0nh\u00e0 Ti\u1ec1n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_siteseo_robots_primary_cat":"1","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1075","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1075"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1079,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075\/revisions\/1079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historyhub.id.vn\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}